Geen toepasselijker onderwerp voor het begin van een nieuw jaar: je energiehuishouding. Misschien voel je je wel boordevol nieuwe energie of misschien voel je je al leeglopen bij het vooruitzicht op de rest van de donkere maanden.
Energie, of vooral het gebrek daaraan, is een veel besproken onderwerp in mijn praktijkruimte. Daarom dat het ook zeker onderdeel moest uitmaken van de blog. Bijna iedereen die op kennismakingsgesprek komt raakt het onderwerp "energie" wel aan in het eerste deel van het gesprek. Veelal met zinnen als:
- Ik wou wat ik (terug) meer energie had
- Ik ben altijd moe
- Ik heb nergens zin in
- Ik kan me er niet aanzetten
- Ik zou zo graag... x, y of z,... maar ik heb er de energie niet voor
- Als ik de energie vind, dan ga ik X, y of z doen
- Als ik de energie zou kunnen vinden, dan...
Voor we verder gaan, even een disclaimer. Ik heb het hier over het gevoel van energie. We bespreken zodadelijk een aantal soorten energie, waarvan ik het allerminst expert ben in fysieke energie. Ik ben geen dokter, noch wil ik medisch advies geven. Voor alles dat je fysieke gezondheid aangaat, raad ik altijd aan een arts te zoeken die je vertrouwen heeft en samen met hem/haar/hen te bekijken wat voor jou geldt en zou kunnen werken. Met mildheid en liefde voor je lijf, altijd.
Duracell, Energizer, Varta, Panasonic,... zoveel soorten, zoveel vormen
Onze batterij (of beter gezegd, batterijen, zijn heel persoonlijk. Het heeft geen zin om ze te vergelijken met de grootte, duurzaamheid, intensiteit van geleverde stroom of oplaadtijd van de batterij van een ander. De kenmerken van je energiehuishouding, je batterij, verschillen naargelang biologie, persoonlijkheid, de rugzak die je meedraagt, externe omstandigheden en ga zo nog maar een tijdje verder.
Dat persoon X een zware (fysieke, mentale of emotionele) last kan dragen én dat kan doen terwijl hij of zij een pittige heuvel beklimt én dan er dan ook nog easy kan doen uitzien betekent voor jou verhaal... totaal niets. Dus ge je vooral niet zitten vergelijken. Van vergelijken (zelf met een eerdere versie van jezelf) wordt je alleen nog maar meer moe en drijf je verder af van jezelf. Geen nut dus.
Het is echter zoveel zinniger om die energie die je zou kunnen steken in vergelijken te investeren in het leren kennen van je eigen energiehuishouding.
Soorten "moe"
Ik krijg nogal eens vreemde blikken als ik na een "hoe gaat het?" waarop het antwoord "moe" was, de vraag stel: "welk soort moe?". Meestal krijg ik dan terug "ja, gewoon moe" of "hèt moe". Toch helpt het om te kijken wat het best aansluit bij wat je nu voelt. Vermoeidheid kan namelijk gaan over:
Fysieke vermoeidheid
Krijg je te veel of (paradoxaal) te weinig fysieke beweging, slaap je slecht, is er sprake van een hormonale disbalans, een of andere ontsteking of (onzichtbare) aandoening in je lichaam, ondersteunt je leefstijl niet je leefwijze,... en ga zo maar door? Dan kan het zeker zijn dat de vermoeidheid die je voelt een fysieke oorzaak heeft.
Blijf je een lage energie hebben, zelfs na een goeie nachtrust, heb je een zwaar gevoel in je lichaam of ledematen gecombineerd met het gevoel dat je jezelf vooruit moet slepen. Dan lijkt het mij een goed idee om daar eens over te praten met je huisarts.
Bij elk traject waarin we naar zelfzorg gaan kijken op een dieper niveau raad ik aan om ook even een fysieke check-up te doen. Kan nooit kwaad (denk ik).
Mentale vermoeidheid
Dat gevoel van vermoeidheid kan echter ook komen doordat je overbevraagd bent, dat er te veel tabbladen openstaat in je dagelijkse browser, dat je te snel door je dag raast, te veel beslissingen te nemen hebt, te veel overpeinzingen maakt, en ga zo maar door. Dat mistige gevoel van je moeilijk te kunnen focussen, mentaal afgeleid geraakt, geen input meer kan verwerken of verdragen vraagt een andere aanpak dan die pure fysieke vermoeidheid. Bij dit soort vermoeidheid kan een rustig moment (beter nog meerdere preventieve rustige momenten), een multitaskpauze (beter nog, stop met het te proberen, het is toch maar een mythe dat het kan - HET.BESTAAT.NIET), een wandeling (of beter nog een wandelgewoonte) of een informatiepauze meer heil hebben dan te gaan zitten, liggen en terwijl je hersenen maar door te laten razen.
Emotionele vermoeidheid
Heb je bepaalde emoties (te) lang onderdrukt? Draag je lasten (taken, mentale load of verantwoordelijkheden) die niet van jou zijn? Is grenzen stellen en jezelf beschermen tegen alles wat er op je af komt een uitdaging? Zorg je eerder voor anderen dan voor jezelf? Lijkt er soms een sticker op je hoofd te plakken "vertel me al je problemen" waarbij je ook nog steeds met volle aandacht luistert, de informatie ter harte neemt en steevast probeer zo goed mogelijk bij te dragen aan de oplossing? Ben jij degene die denk: "ik ga mijn dingen niet ook nog op de hoop van die ander gooien, die heeft al zoveel aan zijn/haar/hun hoofd"?
Dan kan het wel eens zijn dat je je op den duur, wanneer er iets (kleins misschien) misloopt snel geïrriteerd voelt. Of prikkelig en geagiteerd reageert op een manier die misschien niet helemaal bij de situatie past. Misschien merk je dat je in toenemende mate opvliegend kan zijn of dat de tranen je soms nader staan dan de lach. Of net het tegenovergestelde: dat je even helemaal niks voelt, een beetje vlak, gelaten,... Ook dan heb je misschien meer baat aan iets anders dan alleen dat schoonheidsslaapje? Iets diepers, iets duurzamers?
Laat ons ook duidelijk blijven stellen dat vermoeidheid zowel kan duiden op de staat waarin je je nu (tijdelijk) bevindt als een gevoel dat blijft hangen en dat je maar niet lijkt te kunnen afschudden. Ik denk dat we ons allemaal een combinatie van één of meerdere van de drie voelen aan het eind van de dag. Soms voor een iets langere periode.Voor niemand gaat één van de drie vreemd zijn. Maar in het algemeen mag je hopen dat ook dit, net zoals stress, - daar komen we nog op - met ups en downs gaat en dat er wel degelijk sprake is van tussentijds herstel. Als dat niet zo is, dan is het misschien tijd om een zoektochtje te starten. Waarom afzien?
Vaak voelen we ook een combinatie van de drie. Het is niet zo dat je wordt geacht je aan te melden bij een dokter, een psycholoog of een coach met een heldere uiteenzetting van welk soort vermoeidheid je last hebt. Wel is het mooi als je gaandeweg leert voelen wat je nodig hebt. Die zelfkennis die het begin is van zelfzorg (of zelfs gelijkstaat aan zelfzorg) kan daar heel veel verschil in maken.
Zelfzorg to the rescue?
Sorry! Er is geen toverstaf ter wereld die hiervoor een "één, twee, drie - fix" kan tevoorschijn toveren met een spreuk uit Harry Potter of Wicked. De kans dat die quick-fix filmpjes je met de beste bedoelingen veranderen in de tin-man om je te redden (Wicked gekeken in de kerstvakantie, sorry) zou wel eens reëel kunnen zijn.
Wat dan wél?
Als we al leren luisteren naar ons eigen lijf en eerlijk leren kijken naar onze eigen situatie om te kijken waar er winsten te halen vallen als we het gevoel hebben dat er iets schuurt (als we die willen, niet uit ene gevoel dat het eeuwig beter moet, liefst) en zo het experiment durven starten om te kijken wat helpend is en wat niet, dan is er al een mooi stuk van de weg afgelegd, lijkt mij. Dat kan een een toegenomen gevoel van "grip hebben op" met zich meebrengen of het gevoel dat je ermee bezig bent.
Terug (leren) luisteren naar je lichaam
Maak haar (of hem) je bondgenoot waar je als een liefdevolle coach mee omspringt en waar je tegen zegt "ik zie u, ik hoor u, ik hou rekening met u". Een bondgenoot die je mildheid kan gunnen wanneer het nodig is, maar ook - in de mate van het redelijke en gezonde - kan zeggen: ik kies wat goed voor je is, niet wat leuk, comfortabel en gemakkelijk is.
Zorg voor jezelf zoals je voor je kind zou zorgen. Milde, zachte liefde waar mogelijk en een duwtje in de rug voor voldoende uitdaging om te groeien.
Eerlijk durven kijken naar wat je weet & het niet naast je neer leggen
Dit is voor de pleasers, de zorgers, de dragers out there,... ik zie u, ik voel u en ik heb u misschien een klein beetje door. Takes one to know one, zeggen ze dan, toch? Als we eerlijk zijn, mannekes: de meeste pleasers weten dat ze pleasers zijn. Het wordt niet zelden gedragen als een soort "badge of honor". De mensen die op één of ander gebied écht te weinig grenzen stellen of eraan laten voorbij gaan (ja die zin staat in actieve vorm, nee dat is niet per ongeluk) wéten dat meestal wel. Mensen die verantwoordelijkheden, lasten, taken, rollen, verwachtingen van anderen meedragen wéten dat heel vaak ook.
Bijna niemand in mijn praktijk valt uit de lucht als ik dat aanstip. Ik val ook nooit uit de lucht als mijn therapeut mij op op die manier bekijkt van "ik weet dat ge het zelf door hebt, nu moet uw kwartje nog vallen". Dan geeft ze mij 2 seconden en hoor je mij zeggen "aaaahja,... ik heb hem". Op die zelfde manier zeggen mijn klanten ook vaak: "ahja, dat is wel zo, ik doe dat,... ik weet het,... MAAR...".
En het is die "maar" waar het schoentje vaak knelt en waar er vaak een onontgonnen kans ligt om eerlijk met onszelf te zijn:
... maar ze verwachten dat.
... maar anders zijn ze boos.
... maar anders krijg ik commentaar/kritiek/een uitbrander
... maar anders zien ze me anders/vinden ze mij niet leuk/vinden ze mij egoïstisch
... maar anders zien ze me anders dan dat ik wil dat ze me zien
... maar anders zie ik mij anders dan wat ik zou moeten zijn (volgens wat ik geleerd heb dat de voorkeur wegdraagt)
En dat is de plek waar we vaak kiezen voor comfort in plaats van wat nodig is. De status quo in plaats van het experiment wat een klein beetje verandering zou kunnen opleveren. Ik zeg ook bewust "een klein beetje verandering" want ook dat is wat er dan vaak gedacht wordt: dat het niet gaat om een beetje verandering maar om een 180° bocht. Omdat de coach het verwacht, omdat het ons hoog zit en we denken dat het tijd is voor serieuze verandering? In ons hoofd gaan we bij het idee van die verandering al van pleaser naar egoïst, van geen grenzen naar een versterkte burcht met een sloot rond, van alles proberen dragen voor een ander naar alles en iedereen in de steek laten.
En dat is gewoon niet waar! Dat is het verhaaltje dat ons brein ons vertelt om de status quo te houden en ons sust met iets dat klinkt als onze eigen stem en ons angst in boezemt met de grote "wat als-en". Het beschermingsmechanisme dat biologisch geprogrammeerd is om ervoor zorgen dat we veilig blijven. 't Is in een lied van Tourist LeMC dat het klinkt als "het is veilig als het in de haven staat, alleen is dat bootje daar niet voor gemaakt".
Als jij iemand bent die heel graag iets voor anderen doet, helpt, zorgt voor, rots in de branding is,... als dat onderdeel is van je identiteit, dan gaat geen hoeveelheid (goeie) coaching ervoor zorgen dat je ineens 180° draait. Dan gaat dat ervoor zorgen dat je in een positie komt dat je dat stuk net leert vieren. Hou dat vooral ook bij, maar (en hier komt de goeie "maar"):
... please ook jezelf
... geef ook aan jezelf
... geef liefst enkel weg wat je op overschot hebt en vraag ook eens iets als je te kort hebt
... draag eerst jezelf en jouw verantwoordelijkheden (zoals zelfzorg) voor je al je krachten opgebruikt aan de last van een ander
En gebruik dan al dat prachtige extra's om uit te delen aan je geliefden.
Money in the bank
Ik zie het zo: om de zoveel tijd wordt er - als het goed is - loon op je rekening gestort. Dat komt - bij ons toch - binnen op de zichtrekening. Daarvan weet je normaliter dat daar maandelijk een aantal vaste kosten afgaan. Hypothecaire lening, energiekosten (het soort waarmee de broodrooster werkt, niet je lichaam), brandstof voor mens en voertuig,... Energie (fysiek, mentaal, emotioneel) is net hetzelfde, we hebben een potje en daar gaan steeds vaste uitgaven zijn (werk, huishouden, kinderen opvoeden... - vul maar in wat voor jou past) die een stukje van jezelf kosten.
Soms zijn er maanden met speciallekes. Verjaardagen, feestdagen, examens van de kinderen,... hoewel sommige daarvan leuk zijn, kosten die soms wat extra. Zowel wat betreft de centjes als de energie. Deadlines, periodes met veel onzekerheden op het werk, veel externe overleggen gecombineerd met veel sociale activiteiten of omstandigheden die mijn routines overhoop halen kosten wat extra voor mij, bijvoorbeeld. Daar zet je best wat voor opzij:
Wat heb ik nodig om mij voor/tijdens/na zo'n periode te ondersteunen? Zijn er aanpassingen die ik al kan maken? Zijn er andere dingen die van het lijstje kunnen? Wat ga ik nog bij aannemen en waar ga ik voor bedanken?
Dus nu: de vaste kosten en de speciallekes zijn in rekening gebracht. Dat is fijn. Maar dat is ook de portie waarvan we weten dat ze uitgegeven worden. Daar blijft zelden "per ongeluk" iets van over (op een chanceke hier en daar na). Laat ik dan alles wat rest op zijn zichtrekening staan zonder plan? Om impulsaankopen mee te doen of weg te geven? Best niet. Voor de financiën lijkt iedereen dat logisch, voor de energie niet. Vaak is dit het punt (als het al niet eerder begint) dat we beginnen weggeven, uitdelen en uitgeven zonder plan. Dat is een beetje wat pleasen, geen grenzen stellen/handhaven en dragenv oor een ander is.
Ooit wil ik misschien leuke dingen gaan doen waar ik zelf voor kies en heb ik een deel van mijn voorraad nodig. Ooit valt er misschien iets heel onverwachts voor waardoor ik best iets op mijn spaarrekening heb staan om eraanuit te kunnen. Dus zet ik best een stukje aan de kant, hou ik best een stukje op reserve om later te beslissen wat ik ermee ga/wil/moet doen. Welke portie van de pot je als reserve houdt mag jij helemaal zelf beslissen, dat kan niemand voor je doen of daar heeft niemand over te oordelen. Het punt is vooral dat jij bewust kan kiezen waar je je middelen voor inzet. Want ook niet alles dat je hebt hoeft op te zijn om goed of goed genoeg te zijn.
Het leven is namelijk vaak ook als een shoppingcenter. Er zullen altijd dingen zijn die het potentieel hebben om je te verleiden om uit te geven. Maar een slimme shopper hanteert ook voor zichzelf grenzen en stelt een verlanglijstje samen of vertrekt met een budget. Je stelt je - hopelijk - ook wel eens de vraag of iets de prijs waard is, of de prijs-kwaliteit verhouding klopt, of het bij je past of alleen maar in de mode is,... en zo beslis je of het het uitgeven waard is. Dat doe ik net zo met mijn energie.
Tot slot
Ik denk dat we zo ongeveer klaar zijn om af te ronden. Misschien nog dit: heb jij het gevoel dat je energie een handje hulp kan gebruiken of herken je jezelf vooral in het deel over pleasen, grenzen, dragen, etc.? Weet dat het kan. Weet dat je het kan vastpakken als je dat wil. Op jou tempo, op jou manier.
Dat wil daarom niet zeggen dat je zelf al meteen moet weten waar starten. Dat vastpakken hoeft natuurlijk ook niet alleen. Er zijn professionals genoegd die dat kunnen begeleiden (ook bij mij altijd welkom daarvoor) en ook in je omgeving zou het wel eens kunnen zijn dat er iemand een soortgelijk experiment wel ziet zitten. Of waarmee je ervaringen, obstakels, plannen kan uitwisselen. Neem zeker ook mee dat er met goeie moed aan beginnen niet noodzakelijkerwijs wil zeggen dat je er altijd zin in gaat hebben. Dat je de nodige stappen altijd gaat willen doen. In dat opzicht is de stok achter de deur van een professional (of een zelfzorgbuddy) zeer handig. Vergeet ook niet dat je je niet elke dag 100% energiek hoeft te voelen. Downdays heeft iedereen, rustdagen heeft iedereen, in elk lijf is het wel eens winter. Tijd om terug te trekken, om te rusten, om te herstellen. Alweer gaat het vooral om jezelf (leren) kennen en (ontdekken) wat er voor jou werkt en wat niet. Met mildheid, met liefde met zorg. Altijd.
Reactie plaatsen
Reacties