Was het niet T.S. Elliot die zei dat elk moment een frisse start kan zijn? En uiteraard had de man gelijk. Op eender welk moment van het jaar ben ik grote voorstander om niet te "wachten tot",... maandag, vrijdag, de eerste van de maand, het begin van het volgende kwartaal of erger nog "tot ik het zelfvertrouwen heb", "tot ik klaar ben", "tot ik die kilo's kwijt of bij ben".
Die dingen hebben de neiging om steeds verder uitgesteld te worden. Want vaak als er in de nabije toekomst al één voorvalletje zit dat de "perfecte streak" dan zou doorbreken, is het foutu. Zo zijn voor mij persoonlijk maandag, woensdag en vrijdag mijn "sportdagen". Regelmatig valt het eens voor dat ik een aantal keer niet kan gaan en even het gevoel krijg dat ik "opnieuw op moet starten". Als ik dan verval in "ik begin maandag opnieuw" en op woensdag of vrijdag valt er iets voor waardoor mijn eerste week al niet perfect zal zijn,... aiai, dan is de kans groot dat ik uitstel tot de volgende maandag. Tenminste, als ik me niet bewust ben van die val waar ik zelf ook in dreig te trappen. Daarom, als klanten in mijn praktijk vertrekken met een statement van: "ik ga..." dan is mijn bijkomende vraag vaak: "en hoe ga je jaar al binnen de 24uur iets voor in de wereld zetten?". Niet als in: het moet direct volledig gebeuren, het moet af of als het niet snel is, is het niet goed. Een beginnetje is al goed, een eerste stap, een plan,... iéts. Als in: wacht niet, pak het nú vast.
Temporal Landmarks
Het kan dus elk moment, maar we kunnen niet ontkennen dat er zo een aantal momenten het op het jaar zijn die iets magisch hebben. Zoals - onder andere - Nieuwjaar. Ik vermoed dat iedereen deze wel in meer of mindere mate kan voelen,... de frisse start die van nature nadert bij het dichterbij komen van een nieuw jaar. Dit is een gekend en onderzocht fenomeen. Nieuwjaar is namelijk (samen met andere momenten zoals verjaardagen, begin van een nieuw seizoen, het begin of einde van een project, etc.) een "Temporal Landmark".
In mijn eigen woorden vertaald zich dat naar een moment waarop je van nature makkelijker stilstaat bij de concepten als "heden, verleden en toekomst" en waarop de scheiding tussen die concepten beter voelbaar is. Een moment dat de continue tijdstroom natuurlijk opdeelt en waarop de grens tussen wat geweest is en wat kan zijn duidelijker voelbaar is. Tijdens zo een temporal landmark blijkt ook dat men makkelijker gaat reflecteren, stil gaat staan en gaat plannen. (Degenen die dit in de gedragswetenschappen aangehaald hebben, zouden Dai, Milkman en Riis zijn in navolging van Shum en Ribot; voor degenen die graag het naslagwerk erbij nemen.) Dit eigenlijk geheel terzijde en ter ondersteuning van de stelling dat ik geen "zever in pakskes" verkoop ;-).
Het kan liggen aan het feit dat ik een zelfzorg-, mentaal welzijns- en persoonlijke ontwikkelingsnerd ben maar ik hou van dat gevoel van het afsluiten van een jaar en een nieuw jaar beginnen met wat reflectiewerk (bij mij liggen de kalender- en levensjaren nogal dicht op elkaar gezien ik een januarikind ben, dus beperken de temporal landmarks zich tot Nieuwjaar en 1 september). Ik noemde het in het verleden al vaker een zelfzorg-check-in en ik doe ze meestal ook rond die temporal landmarks. Ik nodig je in deze laatste zelfzorgblog van dit jaar dus ook uit om deze - als het je ligt, als je er zin in hebt - ook eens voor jezelf te testen.
Rondom zo een temporal landmark heb je (over het algemeen) de neiging om het verleden makkelijker te kunnen afsluiten en meer optimisme te voelen over de toekomst. Dat stelt je in staat om te reflecteren over het afgelopen jaar en te bekijken welke de lessen zijn die je getrokken hebt (of nog kan trekken) uit de ervaringen waarop je terugblikt. Het gaat niet enkel over "beter worden" en "lessen trekken". Bekijk daarom ook waarin je groei kan vinden die je verwezenlijkt hebt en wat je eventueel meer, minder of anders wil doen in het komende jaar.
Voor ik in de details van het "hoe" verval wil ik benadrukken dat het hier niet gaat om een "New Year, New Me" dingetje. Het doel van dit gebeuren is niet het roer 180° om te gooien en helemaal op een andere plek uit te komen of een volledig nieuw mens te worden. Ik hoop dat er een groot stuk in je is dat erkent dat je helemaal oké bent zoals je nu bent en dat een oefening als deze mag leiden naar nog meer tevredenheid, authenticiteit, plezier in het leven, moeiteloosheid,... alle dingen waar je naar uit zou willen kijken. Als je grotere dingen wil vastpakken en grotere aanpassingen wil doen aan je leven, kan dit ook een goeie start zijn, maar laat duidelijk zijn dat dat nooit mijn uitgangspunt is voor mijn klanten. We gaan niemand onvrijwillig kneden naar "meer, beter, perfecter,...". (Meer dan) goed genoeg zoals je nu bent, is altijd een mooi uitgangspunt. [einde van deze lezing].
De check-in
Hoe ga ik persoonlijk te werk?
Ik pak er een kladblad bij om wat dingen te noteren. Uiteindelijk ziet het er bij mij vaak uit als een rommelige braindump vol pijltjes, accolades en actiepunten. Je kan het uiteraard ook digitaal doen of zelfs zonder schrijven. Mijn ervaring is echter dat wat je schrijft meer beklijft.
Hier en nu
Ik begin altijd in het hier en nu: hoe voel ik mij (fysiek, emotioneel, mentaal)?
Wees niet verbaasd als dit een moeilijke vraag blijkt en geef ook dan niet te snel op. Ervaring leert me dat mijn cliënteel (en lezers van deze blog) vaak personen zijn die de behoeften van een ander voorop stellen. Scannen wat de omgeving nodig heeft en hoe zij zich voelen is dan vaak vele malen makkelijker dan je aandacht naar binnen richten. Als dat het geval is: geef niet te snel op, begin hier en nu met je lichaam en geest te tonen dat jij een prioriteit bent.
Ik probeer zo specifiek en objectief mogelijk te zijn in het benoemen of opschrijven van hoe ik me voel en ik splits altijd op naar "fysiek, mentaal, emotioneel en spiritueel".
Toen
Van daaruit ga ik door naar reflectie over het afgelopen jaar.
- Hoe verhoudt mijn huidig gevoel zich met hoe ik mij grosso modo voel over het afgelopen jaar?
- Wat heb ik bereikt, gewonnen, ervaren, gedaan waar ik blij mee ben, meegemaakt dat fijn was? (*)
(*) Voor de perfectionisten en overachievers onder ons: beperk dit niet tot de klassieke betekenis van "bereiken". Je mag gerust "altijd je deadlines halen" bij je winsten van 2025 zetten (als dat niet telkens ten koste van een deel van je gezondheid ging, die kanttekening wil ik wel maken), maar misschien ook "ik heb écht verlof genomen en ervan genoten" of eender welk ander niet-prestatiegericht winstje maakt ook deel uit van deze oplijsting, onthou dat.
- Wat zijn mijn mooiste herinneringen van het afgelopen jaar?
- Wat maakte dat die mooi waren?
- Wie was erbij betrokken, waar waren die,... valt er een rode draad in te onderscheiden?
- Voor wie en wat ben ik dankbaar?
- Voor wat ben ik mezelf dankbaar?
- Wat waren de mindere momenten?
- Wat maakte deze momenten minder?
- Heb ik gevoel dat ik moest voelen of ben ik gevlucht voor het gevoel?
- Hoe zag dat eruit?
- Wat kan ik daaruit leren?
- Zit daar een rode draad in?
- Hoe zou ik hiermee omgaan als er in het komende jaar iets vergelijkbaars zou voorvallen?
"Later" wordt al snel nu
En zo is de brug naar de toekomst gemaakt. "Als ik 2026 nu kan vormgeven met wat ik weet uit 2025: ..."
- Waar wil ik dan meer van?
- Waar wil ik minder van?
- Wat zou ik exact hetzelfde willen behouden?
(Ga voor dit deel zo diep en specifiek als je kan op zoek naar antwoorden).
- Zijn er in de "minder" categorie dingen die ik kan inwisselen om ruimte te maken voor de dingen in de "meer" categorie?
Aarzel niet om door te vragen en jezelf écht te onderwerpen aan een kruisverhoor. Het kan ook in fases of hoofdstukken als het allemaal te veel in één keer is. Jouw oefening, jouw tempo, jouw zelfzorg.
Voor de "meer, minder en evenveel" categorieën gaat het mij ook niet alleen om "dingen doen", maar ook om "dingen voelen", "dingen beleven" of een ingesteldheid ofzo. Soms gaat meer of minder ook over de tijd of energie die ik ergens insteek dan starten of stoppen tout court of hoeveel belang er ergens aan gehecht wordt.
Wat met doelen?
Wat met voornemens of doelen in deze oefening?
Als je doelen hebt, neem deze dan ook mee, maar hou ze niet vaag en bekijk eens of je er verder mee komt dan een "voornemen":
- Wat maakt dat je dat doel kiest?
- Wat zit eronder?
- Wat is de diepere reden waarom je precies dat doel wil vastpakken?
Brei daarop verder. Hoe past dat doel in een beeld van je identiteit, van wie je bent (of wil zijn)? Wanneer het gaat om "meer sporten" gaat het dan over "sportief zijn", "sterkt zijn", "uithouding hebben", "gezond zijn",...? Hoe ver en hoe specifiek kan je al gaan in het plannen van je succes in deze doelen? Hoe kan je al counteren dat het resultaat van het experiment misschien niet is wat je nu voor ogen hebt? Welke sporten ga je proberen? Met welke ga je beginnen? En als die niet bevalt? Welke dan? Hoe lang probeer je het (minstens) tot je overgaat naar plan B, C, D? Wat zijn de afspraken die je met jezelf kan maken?
Let hier ook op dat je je eigen persoonlijkheid ook eerlijk genoeg in rekening brengt. Ben je iemand die snel opgeeft en comfort en gemak nastreeft? Dan kan je misschien baat hebben bij "regels". Ben je iemand die makkelijk vervalt in perfectionisme en van zichzelf moet doorzetten? Hou dan rekening genoeg met het feit dat mildheid nodig kan zijn wanneer iets echt niet past of niet goed voelt. Misschien ben je net als ik een combinatie van de 2? Ikzelf probeer mildheid te hanteren om mijn perfectionist te counteren en om niet meteen te denken dat alles verloren is als ik eens niet ga sporten of eens een weekje moet skippen. Anderzijds weet ik ook dat ik al eens in de "gemakkelijk gevallen" zetel ga zitten en kies voor de piste waarin ik "fun, fast en easy" voorrang geef op waar ik échtécht goeddoen van heb en om die reden probeer ik "regels" in te voeren die dicteren voor welke redenen ik kan en mag skippen (mits de nodige mildheid, uiteraard).
Naast je beroemde "why" (waarom) is het ook enorm helpend om je "waarom niet?" al eens aan te stippen. Als dit een doel is dat belangrijk is voor mij, als ik dit écht wil doen in mijn leven, waarom heb ik dat dan nog niet gedaan?
Ik neem aan dat een doel als "meer sporten" (of whatever je doel is) niet voor het eerst op het lijstje van doelen staat. Heb je jezelf dan al eens afgevraagd: waarom doe ik dit nog niet? Deze vraag nodigt je uit om de obstakels op de weg al te identificeren. Ik wou al lang sporten, ging er elk jaar werk van maken. Eerst via sporten die allemaal meer nadelen dan voordelen voor mij hadden. Dan via sportmomenten die meer frictie veroorzaakten dan ik zou willen. Telkens had ik een "ja,... maar". Een hulpmiddel is daarom ook om de "ja, maar..." stelling toe te passen. Ja, ik wil graag sporten, maar... (in te vullen door jezelf). Die "maar" is dan het obstakel waarvoor je mogelijks oplossingen kan bedenken. Zelfkennis helpt hier ook heel erg: waar ga ik mezelf in de weg zitten om die dingen toe te passen? Wat kan me op dat moment helpen? Zijn er stokken die ik nu al achter de deur kan zetten?
Bij het bereiken of nastreven van doelen is het ook bewezen dat een identiteitgerichte aanpak beter werkt dan een doelgerichte aanpak (weeral mijn eigen woorden die veel beter uitgelegd worden door James Clear in zijn boek Atomic Habits - of Elementaire Gewoontes - aanrader!). In plaats van een doel dat op zichzelf staat, werkt het beter om de identiteit die erbij hoort te koppelen. Vooral wanneer je - onvermijdelijk - geconfronteerd wordt met dilemma's is het een enorme hulp om je de vraag te stellen "wat is de keuze die "een sportief iemand" (om met ons voorbeeld te blijven gaan) zou maken?". In mijn geval stel ik me heel vaak de vraag "wat is het meest zelfzorgzame dat ik in dit geval kan doen?"
Een laatste dingetje uit het boek van James Clear dat ik zonder uitzondering toepas is het werken met systemen in plaats van doelen. Hang een nieuwe gewoonte bijvoorbeeld vast aan een reeds bestaande gewoonte (habit stacking), richt je omgeving zo in dat de keuze voor de nieuwe gewoonte ook de makkelijke of snelle keuze wordt (vb: sportkleren bij je tandenborstel zetten), zorg voor minder wrijving voor het "gewenste" gedrag en meer wrijving bij het gedrag waar je tegenin wil gaan (vb: je wekker/gsm verder van je bed leggen zodat je er al uit moet om op snooze te drukken. Die koude heb je dan al getrotseerd en je kan net zo goed naar de badkamer gaan en opstaan, toch?).
Nog enkele disclaimers
Er is wel één spelregel die ik absoluut wil benadrukken voor dit geheel en die is dat je dit zo objectief mogelijk probeert te doen op een moment dat je emotionele staat dit toelaat. Afhankelijk van hoe je je voelt kan dit een open deur zijn om alle gepercipieerde faalmomenten op te sommen en jezelf aan een put in te praten, daar op te houden of een beetje in te blijven hangen. Dat is hier hoegenaamd niet het doel en ook geen al te goed idee. Merk je toch dat dat hetgeen is dat er spontaan gebeurt, blijf er dan niet alleen mee zitten. Zoek dan even iemand in je omgeving waar je bij terecht kan of een hulpverlener die je hiermee kan helpen. Via het contactformulier kan je hiervoor ook bij mij terecht. Uitreiken kan een eerste stap zijn naar dat optimisme voor 2026.
Tot slot
Deze verzameling van deze vragen, reflecties en tips is verre van baanbrekend. Met een portie gezond boerenverstand kom je al ver. Het is alleen een kwestie van bereid te zijn om je er even aan te zetten, eerlijk met jezelf te zijn en misschien even de cringe van het "journallen" of noteren te trotseren. Eén valkuil kan zijn dat het allemaal wat te oppervlakkig blijft. In zo'n geval kan een partner of buddy even helpen (of in het ergste geval boek je even een afspraak) of typ hieronder je vraag of opmerking (kan zeker, antwoord gegarandeerd).
Ik doe deze check-ins om de prioriteiten die in mijn hoofd leven nóg meer in het leven vast te pakken, om het leven beetje bij beetje (zonder al te veel risico op overwhelm) meer en meer te laten aansluiten bij wie ik vanbinnen ben en ervoor te zorgen dat dat ook zo blijft. Het leven verandert constant, de omgeving en omstandigheden veranderen constant en hoe ik erin sta is voor mij prioriteit. Mijn fysiek, mentaal en emotioneel welbevinden is voor mij prioriteit want wanneer dat oké is, ben ik op mijn best en op mijn best kan ik het meest betekenen voor degenen die ik liefheb en vind ik het leven gewoon simpelweg veel leuker.
Tot snel!
Liefs,
Dominique
Reactie plaatsen
Reacties